Meertalig word je niet in één dag

Discussie
Tekst: 
Mohammed Bouzia
05/12/2011

Toen ik zes was ging ik voor de eerste keer naar de basisschool in Marokko. De leraar sprak me aan in een taal die ik niet verstond, Arabisch. Tot die dag had ik alleen Berbers gesproken. Ik wist niet eens dat Arabisch de officiële taal van Marokko was. De leraar was boos omdat ik dat niet sprak. Van hem moest ik in de klas en op het schoolplein altijd Arabisch spreken.


Het duurde niet lang of ik kon bijna alles volgen in de klas. Na een maand of vier redde ik me zowel in het klassieke Arabisch als het Marokkaanse Arabisch (Darija), de spreektaal met een mix van Arabisch, Berbers, Frans en Spaans. De wereld ging voor me open. In de jaren tachtig ging ik ook brieven schrijven in het Arabisch, naar mijn vader die al sinds 1964 in Nederland woonde. En voor mijn moeder ging ik de brieven vertalen die vader stuurde uit Nederland. Brieven waren in het Arabisch omdat het Berbers niet werd geschreven.

In de derde klas van de basisschool kreeg ik weer een extra taal, Frans, de tweede taal van Marokko. Ik vond het vreemd dat je het van links naar rechts schrijft, en niet zoals het Arabisch van rechts naar links. Frans heeft mij meer tijd gekost om te leren. Dat lag meer aan de agressieve Franse leraar. In die tijd was het heel normaal om klappen uit te delen aan leerlingen die een fout maakten. Gelukkig had ik de rest van de schooljaren een andere leraar. De vijf jaren op de basisschool zijn eigenlijk snel gegaan en ik was wel drie talen rijker: Arabisch, Frans en Darija.

Op de middelbare school moest je verschillende talen spreken met leerlingen uit allerlei streken van Marokko. Toen kon ik de talen van de basisschool in de praktijk brengen, waardoor ik hoge cijfers haalde. Het laatste jaar mocht ik niet afmaken, want mijn vader vond het tijd dat ik naar Nederland ging om verder te studeren.

Op mijn vijftiende zette ik de eerste stap in Nederland. In een vliegtuig van Royal Air Maroc heb ik voor de eerste keer in mijn leven gevlogen en Engels gehoord. Ik ging ervan uit dat dat Nederlands was, met de gedachte dat we op weg waren naar Schiphol. Mijn eerste weken in Nederland waren verschrikkelijk, doordat ik de taal niet sprak en nog geen vrienden had. Met mijn lerares Nederlands ging ik in het begin in het Frans communiceren. Maar na zes maanden sprak ik aardig Nederlands en mijn omgeving was enthousiast dat ik dat zo snel kon leren. Het schijnt dat je snel andere talen kunt leren als Berbers je moedertaal is, een taal met veel verschillende klanken. Ondertussen is het Nederlands de taal waar ik in droom, nadenk en werk. Het is haast mijn moedertaal geworden, ik gebruik het meer dan het Berbers. Arabisch en Frans gebruik ik vaak om nieuwsbronnen te raadplegen om op de hoogte te zijn van wat er gaande is in de wereld.

In Nederland heb ik ook de kans gehad om andere talen te leren. Naast Engels volgde ik ook Duits en Spaans. In mijn leven als journalist en programmamaker heb ik het grote voordeel dat ik verschillende talen spreek. Dit was altijd een meerwaarde voor de redactie. Hierdoor is het voor mij makkelijk om mensen te zoeken die mee willen werken aan een tv- of radioprogramma. Een voorbeeld is de programmareeks Islam in Europa, waarin we elke maand de luisteraar een idee gaven over de islam en moslims in een Europees land. Voor deze programma’s was het noodzakelijk om meer talen te gebruiken, vooral Engels, Frans en Arabisch. Daarnaast zijn deze talen handig wanneer je op vakantie bent. Dat heeft me vrienden opgeleverd over de hele wereld.
 
Mohamed Bouzia (1976) is geboren in Marokko. In Nederland studeerde hij Internationaal Management. Daarna heeft hij mediastudies, management en marketing gestudeerd in Angers, Frankrijk.

Terug in Nederland werkte Bouzia bij verschillende radiostations. Zo was hij redacteur/verslaggever bij de NPS, programmamaker bij Colourful Radio, redacteur bij Radio Haarlem 105. Voor de NIO was hij (eind)redacteur en coördinator voor de radioprogramma’s. Momenteel is freelance journalist en programmamaker. Daarnaast is hij adviseur en accountmanager.